Odpowiedzialność prawna nauczyciela

Nauczyciel ma obowiązek rzetelnie realizować zadania związane z powierzonym mu stanowiskiem oraz podstawowymi funkcjami szkoły.
Za uchybienia ponosi odpowiedzialność w wymiarze cywilnym, karnym, porządkowym i/lub dyscyplinarnym.

Zarówno nauczyciele zatrudnieni w publicznych szkołach, przedszkolach i placówkach oświatowych oraz w tzw. niepublicznych placówkach
(tj. placówkach prowadzonych przez osoby fizyczne oraz osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego), mogą ponosić odpowiedzialność:

• za uchybienia godności zawodu nauczyciela,
• za uchybienia obowiązkom określonym w Karcie Nauczyciela,
• za uchybienia przeciwko porządkowi i organizacji pracy.

Odpowiedzialność nauczyciela jest usankcjonowana w polskim prawie, w szczególności w takich ustawach i rozporządzeniach jak:

• Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (z późn. zm.)
• Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo Oświatowe (z późn. zm.)
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks Karny (z późn. zm.)
• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks Pracy (z późn. zm.)
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks Cywilny (z późn. zm.)
• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 maja 2016 r. w sprawie szczegółowego trybu prowadzenia postępowania wyjaśniającego
  i dyscyplinarnego wobec nauczycieli oraz wznawiania postępowania dyscyplinarnego.

Wyróżniamy trzy rodzaje odpowiedzialności prawnej nauczycieli:

• odpowiedzialność cywilna,
• odpowiedzialność karna,
• odpowiedzialność dyscyplinarna i porządkowa.

Cywilna odpowiedzialność nauczycieli

Odpowiedzialność cywilna nauczyciela powstaje, gdy działanie nauczyciela spowodowało szkodę pozostającego pod jego opieką ucznia lub mogło narazić go na szkodę.

Karna odpowiedzialność nauczycieli

Odpowiedzialność karna nauczyciela ma miejsce w sytuacji, w której zachowanie nauczyciela jest kwalifikowane jako wykroczenie lub przestępstwo.
Zwykle związane jest z naruszeniem nietykalności cielesnej, groźbami, nękaniem czy przestępstwami o charakterze seksualnym.
Może również być bezpośrednio związana z nieudzieleniem pomocy uczniowi lub nieumyślnym doprowadzeniem do jego śmierci.

Dyscyplinarna i porządkowa odpowiedzialność nauczycieli

Odpowiedzialność nauczyciela popularnie określana jako „administracyjna” dotyczy głównie dwóch obszarów:
odpowiedzialności dyscyplinarnej regulowanej przepisami Karty Nauczyciela oraz odpowiedzialności porządkowej regulowanej przez Kodeks Pracy.
Może być konsekwencją m.in.: niskiej kultury osobistej nauczyciela lub popełnieniem plagiatu tudzież oszustwa.